Araştırmalar ne diyor
- 36 / 45 Uzun süre kullanılan CAD/CAM geçici köprülerden 2 ile 26 ay izlemde sorunsuz kalanlar Kaynak [2]
- 10 çalışma Tek implantta aynı gün yükleme ile bekleyerek yükleme arasında ilk yıl implant kaybında fark bulmayan randomize çalışma sayısı Kaynak [3]
- +1,54 puan Çekimle aynı gün yapılan implantta hemen geçici diş takılanlarda 14 puanlık pembe estetik skorundaki fark Kaynak [4]
Literatür özetidir; kişisel sonucu göstermez, muayenede değerlendirilir.
Tedavi nasıl ilerler
- 01 Ölçü ya da dijital tasarım
Dişler hazırlanmadan önce ölçü ya da ağız içi tarama alınır. Geçici diş bu kayıttan, gerekirse planlanan yeni dişlerin biçimine göre hazırlanır.
- 02 Dişlerin hazırlanması
Kaplama ya da köprü yapılacak dişler hazırlanır, kalıcı diş için ölçü alınır.
- 03 Geçici dişin takılması
Geçici diş aynı seansta hazırlanan dişlere geçici simanla yapıştırılır. İmplantta uygunsa implanta vidalanır ya da yapıştırılır.
- 04 Kapanış kontrolü
Isırma ve çiğneme sırasında geçici dişin erken temas etmediği, diş etine baskı yapmadığı kontrol edilir, gerekirse düzeltilir.
- 05 Kalıcı dişe geçiş
Kalıcı dişler hazır olduğunda geçici diş çıkarılır, dişler temizlenir ve kalıcı restorasyon yapıştırılır.
Tedavi hakkında
Sabit geçici diş nedir
Sabit geçici diş, kalıcı kaplama, köprü ya da implant üstü protez hazırlanana kadar kullanılan, ağza yapıştırılarak ya da implanta vidalanarak takılan geçici restorasyondur. Hasta tarafından çıkarılmaz. Kalıcı dişler hazır olduğunda hekim tarafından kolayca sökülebilsin diye geçici bir simanla yapıştırılır.
Geçici diş üç işi birlikte yapar. Kaplama için hazırlanan dişleri sıcak, soğuk ve bakterilere karşı korur. Dişlerin yer değiştirmesini ve karşı dişin boşluğa doğru uzamasını önler. Konuşma, çiğneme ve görünümü kalıcı dişlere kadar sürdürür. Hazırlanan dişler birkaç gün açıkta kalırsa bile kayabilir ve kalıcı kaplama artık tam oturmayabilir.
Geçici diş ne zaman kullanılır
Dişler hazırlanıp ölçü alındıktan sonra aynı seansta takılır. Kalıcı kaplama ya da köprü hazır olana kadar dişleri korur ve boşluğu kapatır.
Uygun durumlarda implant ameliyatıyla aynı gün implanta takılır. Kalıcı diş, implant kemikle kaynaştıktan sonra yapılır.
Planlanan dişlerin biçimi geçici dişe aktarılır. Hasta yeni gülüşünü kalıcı dişlerden önce ağzında görür, konuşur ve dener.
Gülüş tasarımında geçici dişler ayrıca bir deneme aşamasıdır. Dişlerin uzunluğu, genişliği ve dudakla ilişkisi birkaç gün günlük hayatta denenir. Değişiklik istenirse kalıcı dişler üretilmeden önce geçici üzerinde yapılır. Geçici diş beğenildiğinde kalıcı dişler aynı biçimde üretilir.
Geçici dişler hangi malzemeden yapılır
Koltukta hazırlanan geçici dişlerde en sık iki malzeme kullanılır: bis-akril kompozit ve akrilik (PMMA). Laboratuvar çalışmalarını birleştiren bir derlemede bis-akril esaslı malzemeler bükülme dayanımı ve sertlikte akriliklerden üstün bulundu, kırılma tokluğunda ise anlamlı bir fark görülmedi [1]. Bu sonuçlar laboratuvar ölçümlerine dayanır, ağızdaki performansı tek başına belirlemez.
Geçici dişin birkaç aydan uzun kullanılacağı durumlarda daha dayanıklı bir seçenek tercih edilir. Bu geçiciler bilgisayar destekli tasarımla, endüstriyel olarak sertleştirilmiş bir bloktan kazınarak üretilir. Kenar uyumu daha iyidir ve uzun süre kullanımda daha az renk alır.
Geçici dişle uzun süre kalmak gerekirse
Bazı tedavilerde geçici diş haftalar yerine aylarca kullanılır. Örneğin implantın kemikle kaynaşması beklenirken, diş eti tedavisinin sonucu izlenirken ya da kapsamlı tedavilerde yeni kapanış denenirken. Bu dönemde geçici dişin dayanıklılığı önem kazanır.
Bilgisayar destekli tasarımla üretilen akrilik geçici köprülerin izlendiği bir çalışmada 27 hastaya 45 köprü takıldı. 2 ile 26 ay arasında süren izlemde (ortanca 13 ay) köprülerin 9’unda toplam 11 sorun görüldü [2]:
Kırılmaların ikisi, köprü takılıyken altındaki dişe kanal tedavisi için delik açıldıktan sonra oldu [2]. Gevşeyen köprüler yeniden yapıştırılabilir. Bu yüzden uzun süreli geçicilerde iki şeye dikkat ederiz: geçici dişi kuvvet altında kalacağı yerlerde daha kalın ve dayanıklı tasarlamak ve kontrol randevularında gevşemeyi erkenden yakalamak.
İmplantta aynı gün geçici diş
İmplant ameliyatından sonra kalıcı diş, implantın kemikle kaynaşması beklendikten sonra yapılır. Bu sürede özellikle ön bölgede boşlukla kalmamak için uygun durumlarda implanta aynı gün sabit geçici diş takılabilir.
10 randomize çalışmayı birleştiren bir analizde tek implantlarda aynı gün yükleme ile bekleyerek yükleme arasında ilk yıl implant kaybında ve kemik kaybında anlamlı fark bulunmadı. Bu sonuç büyük ölçüde implantın kemiğe sıkıca oturduğu ve aynı anda kemik eklemesi gerekmeyen durumlardan elde edildi [3]. Bu yüzden aynı gün geçici diş kararını ameliyat sırasında, implantın ilk sağlamlığını ölçtükten sonra veririz.
Diş çekimiyle aynı seansta implant yapılan ön bölgede geçici diş, diş eti biçimini korumaya da yardım eder. 9 çalışmayı inceleyen bir meta-analizde hemen geçici diş takılanlarda 14 puanlık pembe estetik skoru ortalama 1,54 puan daha yüksek bulundu [4]. Aynı gün geçici diş takılan implantlarda geçici dişin ısırma sırasında karşı dişe değmemesi sağlanır, ilk haftalarda bu dişle sert yiyecek ısırılmaz. Ayrıntılar için implant tedavisi sayfasına bakabilirsiniz.
Geçici dişle günlük yaşam
Geçici diş kalıcı diş kadar dayanıklı değildir ve bilerek zayıf bir simanla yapıştırılır. Sert kabuklu yiyecekleri ısırmamak, sakız ve lokum gibi yapışkan yiyeceklerden kaçınmak ve mümkünse yemeği geçici dişin olmadığı tarafta çiğnemek düşme ve kırılma riskini azaltır.
Ağız temizliği geçici dişle de aynı şekilde sürdürülür. Geçici dişin kenarlarında plak birikirse diş eti iltihaplanır ve kanar. İltihaplı diş eti, kalıcı dişin ölçüsünü ve yapıştırılmasını zorlaştırır. Diş ipini geçici dişin arasından yukarı çekmek yerine yana doğru çekip çıkarmak geçici dişin yerinden oynamasını önler. Geçici diş düşer ya da kırılırsa saklayıp bizi arayın, çoğu zaman aynı gün yeniden takılır. Kalıcı seçenekler için zirkonyum kaplama ve implant üstü protez sayfalarına bakabilirsiniz.
Kimler için uygun?
- Kaplama ya da köprü için dişleri hazırlanan herkes
- Kalıcı dişler üretilirken boşlukla kalmak istemeyenler
- Gülüş tasarımında yeni dişlerin biçimini kalıcıdan önce denemek isteyenler
- İmplantı kemiğe sağlam oturan ve kemik eklemesi gerekmeyen hastalar (aynı gün geçici)
- Kapanışın ya da diş eti iyileşmesinin bir süre izlenmesi gereken kapsamlı tedaviler
- Şiddetli diş sıkma ve gıcırdatma (geçici diş kırılabilir, gece plağı gerekebilir)
- İmplantın ilk sağlamlığının düşük olması (aynı gün geçici yerine bekleme önerilir)
- Aynı anda kemik eklemesi yapılan implantlar
- Geçici dişin aylarca kullanılması gerekecekse sıradan koltukta hazırlanan geçici
- Ağız temizliğinin zayıf olması (geçici kenarlarında diş eti iltihabı gelişebilir)
Sağ sütundaki durumlar geçici diş yapılamaz demek değildir. Malzeme, tasarım ya da zamanlama buna göre seçilir. Bunu planlama aşamasında birlikte konuşuruz.
Kısa süreli, uzun süreli ve implant üstü geçici diş
Üçü de sabittir, hasta tarafından çıkarılmaz. Fark, ne kadar süre kullanılacağı ve neye tutunduğudur.
| Ölçüt | Kısa süreli geçici | Uzun süreli geçici | İmplant üstü geçici |
|---|---|---|---|
| Ne zaman | Kalıcı kaplama birkaç gün ya da hafta içinde hazır olacaksa | Tedavi aylarca sürecekse ya da kapanış denenecekse | İmplantın kemikle kaynaşması beklenirken |
| Nasıl hazırlanır | Koltukta, ölçü kalıbı içinde aynı seansta | Laboratuvarda ya da bilgisayar destekli tasarımla bloktan | Koltukta ya da laboratuvarda, implant parçasıyla birlikte |
| Malzeme | Bis-akril kompozit ya da akrilik | Endüstriyel olarak sertleştirilmiş akrilik ya da kompozit | Akrilik ya da kompozit |
| Tutunma | Geçici simanla dişe | Geçici simanla dişe | İmplanta vidayla ya da simanla |
| Dayanıklılık | Kısa süre için yeterli | Daha yüksek, yine de kırılabilir | Isırma kuvvetinden korunacak şekilde ayarlanır |
- Ne zaman
- Kalıcı kaplama birkaç gün ya da hafta içinde hazır olacaksa
- Nasıl hazırlanır
- Koltukta, ölçü kalıbı içinde aynı seansta
- Malzeme
- Bis-akril kompozit ya da akrilik
- Tutunma
- Geçici simanla dişe
- Dayanıklılık
- Kısa süre için yeterli
- Ne zaman
- Tedavi aylarca sürecekse ya da kapanış denenecekse
- Nasıl hazırlanır
- Laboratuvarda ya da bilgisayar destekli tasarımla bloktan
- Malzeme
- Endüstriyel olarak sertleştirilmiş akrilik ya da kompozit
- Tutunma
- Geçici simanla dişe
- Dayanıklılık
- Daha yüksek, yine de kırılabilir
- Ne zaman
- İmplantın kemikle kaynaşması beklenirken
- Nasıl hazırlanır
- Koltukta ya da laboratuvarda, implant parçasıyla birlikte
- Malzeme
- Akrilik ya da kompozit
- Tutunma
- İmplanta vidayla ya da simanla
- Dayanıklılık
- Isırma kuvvetinden korunacak şekilde ayarlanır
Tedaviden sonra neler olur
- İlk gün
- Uyuşukluk geçene kadar yemek yemeyin, sıcak içeceklerde dikkatli olun.
- Hazırlanan dişlerde hafif sıcak ve soğuk hassasiyeti olabilir, genellikle günler içinde azalır.
- Geçici dişle günlük yaşam
- Sert kabuklu yiyecekleri ısırmayın, sakız, lokum ve karamel gibi yapışkan yiyeceklerden kaçının.
- Mümkünse yemeği geçici dişin olmadığı tarafta çiğneyin.
- Dişlerinizi her zamanki gibi fırçalayın. Diş ipini yukarı çekmek yerine yana doğru çekip çıkarın.
- Çay, kahve ve sigara geçici dişi kalıcı dişten daha hızlı renklendirir.
- Kalıcı dişe kadar
- Kontrol randevularını aksatmayın. Geçici dişin olması gerekenden uzun kalması gevşeme ve kırılma riskini artırır.
- Isırırken geçici diş erken temas ediyorsa ya da kapanış farklı geliyorsa söyleyin, birkaç dakikada düzeltilir.
- Ne zaman aramalısınız
- Geçici diş düşerse, kırılırsa, giderek artan ya da zonklayan ağrı, diş etinde şişlik olursa kontrolü beklemeden bizi arayın.
Kendi tedavinize özel talimatı hekiminiz verir; bu liste genel bilgilendirmedir.
Sık sorulan sorular
Geçici dişle yemek yiyebilir miyim?
Geçici diş düşerse ne yapmalıyım?
İmplant sonrası hemen geçici diş takılır mı?
Geçici diş ne kadar süre kullanılır?
Geçici dişin rengi ve şekli kalıcı dişle aynı mı olacak?
Geçici dişin altında hassasiyet olması normal mi?
Geçici dişin etrafında diş etim kanıyor, ne yapmalıyım?
Geçici dişle kalıcı diş arasındaki fark nedir?
Geçici dişler hangi malzemeden yapılır?
Sağlık Rehberi'nden
TümüKaynaklar
- [1] Astudillo-Rubio D, Delgado-Gaete A, Bellot-Arcís C, Montiel-Company JM, Pascual-Moscardó A, Almerich-Silla JM. Mechanical properties of provisional dental materials: A systematic review and meta-analysis. PLoS One. 2018;13(2):e0193162. doi.org/10.1371/journal.pone.0193162
- [2] Huettig F, Prutscher A, Goldammer C, Kreutzer CA, et al. First clinical experiences with CAD/CAM-fabricated PMMA-based fixed dental prostheses as long-term temporaries. Clin Oral Investig. 2016;20(1):161-168. doi.org/10.1007/s00784-015-1475-7
- [3] Benic GI, Mir-Mari J, Hämmerle CHF. Loading protocols for single-implant crowns: a systematic review and meta-analysis. Int J Oral Maxillofac Implants. 2014;29 Suppl:222-238. doi.org/10.11607/jomi.2014suppl.g4.1
- [4] Sutariya PV, Mehta SP, Upadhyay HH, Pathan MR, Patel SR, Bhatia YA. The soft tissue esthetic outcome with and without immediate provisionalization in immediate implants: A systematic review and meta-analysis. J Indian Prosthodont Soc. 2022;22(1):2-12. doi.org/10.4103/jips.jips_227_21
Randevu
Muayene randevusu alın
Formu doldurun ya da WhatsApp'tan yazın; aynı iş günü içinde dönüş yapılır. Tedavi kararı muayene sonrasında verilir.
