Araştırmalar ne diyor
- 87 Süt dişlerinde sinir tedavilerini inceleyen Cochrane derlemesindeki çalışma sayısı (7.140 diş) Kaynak [1]
- MTA Aynı derlemede amputasyondan sonra en iyi sonuç veren materyal Kaynak [1]
- 514 milyon Dünyada süt dişi çürüğü olan çocuk sayısı Kaynak [2]
Literatür özetidir; kişisel sonucu göstermez, muayenede değerlendirilir.
Tedavi nasıl ilerler
- 01 Muayene ve röntgen
Çürüğün sinire ulaşıp ulaşmadığı, ağrının türü, kökün ve altındaki kalıcı dişin durumu değerlendirilir.
- 02 Anestezi
Önce jel ya da sprey şeklinde yüzeysel anestezi, ardından lokal anestezi uygulanır.
- 03 Amputasyon ya da kanal
Sinirin yalnızca taç kısmı etkilenmişse bu bölüm alınır. Enfeksiyon köke ulaşmışsa kök kanalları temizlenip süt dişine uygun, eriyebilen bir maddeyle doldurulur.
- 04 Restorasyon
Diş dolgu ya da madde kaybı fazlaysa paslanmaz çelik kronla kapatılır.
Tedavi hakkında
Çocuklarda kanal tedavisi ne zaman gerekir
Çocuklarda çürük çok yaygındır. Dünya Sağlık Örgütü’ne göre dünyada yaklaşık 514 milyon çocukta süt dişi çürüğü var [2]. Süt dişlerinin minesi kalıcı dişlere göre daha incedir ve sinir dişin yüzeyine daha yakındır. Bu yüzden süt dişindeki çürük hızlı ilerler ve kısa sürede sinire ulaşabilir.
Çürük ya da travma sinire ulaştığında dişte ağrı, hassasiyet ya da apse gelişebilir. Bu durumda dişin çekilmesi yerine sinir tedavisi yapılarak düşme zamanına kadar ağızda tutulması, çocuğun çiğneme işlevini ve kalıcı dişin yerini korur. Erken çekilen süt dişinin yerine komşu dişler kayabilir ve yer tutucu gerekebilir.
Amputasyon mu, kanal tedavisi mi
Süt dişinde sinir tedavisi, sinirin ne kadarının etkilendiğine göre seçilir:
Dişin taç kısmındaki iltihaplı sinir alınır. Kökteki sağlıklı sinir korunur ve üzerine iyileşmeyi destekleyen bir madde konur. Süt azı dişlerinde en sık yapılan sinir tedavisidir.
Kök kanallarındaki sinir de temizlenir. Kanallar, süt dişinin kökleriyle birlikte eriyen bir maddeyle doldurulur. Böylece kalıcı dişin sürmesi engellenmez.
Kökü henüz tamamlanmamış kalıcı dişlerde mümkünse sinirin sağlıklı kısmı korunur. Böylece kök gelişimi sürer ve diş daha dayanıklı olur.
Süt dişlerinde sinir tedavilerini inceleyen Cochrane derlemesi, 87 çalışmayı ve 7.140 dişi kapsadı. Derlemenin sonucuna göre süt dişlerinde sinir tedavisi genel olarak başarılıdır. Amputasyondan sonra kökteki sinirle temas eden materyal olarak MTA (mineral trioksit agregat) en iyi sonucu verdi. Kanal tedavisinde ise hangi dolgu maddesinin daha üstün olduğu net değildi [1].
Kalıcı dişlerde yapılan kanal tedavisinden farklı olarak, süt dişinde kanallar kökle birlikte eriyebilen bir maddeyle doldurulur. Böylece kalıcı diş sürerken süt dişinin kökü normal şekilde erir ve diş zamanında düşer.
Çocuklarda kanal tedavisi nasıl yapılır
Önce muayene ve röntgenle çürüğün derinliği, ağrının türü, kökün ve altındaki kalıcı dişin durumu değerlendirilir. İğne hissini azaltmak için önce yüzeysel anestezi, ardından lokal anestezi yapılır. Çocuk tedavi sırasında ağrı hissetmez.
Çürük temizlenir ve sinirin durumuna göre amputasyon ya da kanal tedavisi yapılır. Diş genellikle aynı seansta dolgu ya da paslanmaz çelik kronla kapatılır. Çelik kron, madde kaybı fazla olan süt azı dişlerinde dişin kırılmasını önler ve diş düşene kadar ağızda kalır. İşlem çocuğun uyumuna göre bir ya da iki seansta tamamlanır. Uyum sağlanamayan ya da çok sayıda dişin tedavisi gereken çocuklarda sedasyon değerlendirilir.
Tedaviden sonra
Birkaç gün ısırırken hafif hassasiyet olabilir. Uyuşukluk geçene kadar çocuğunuza yemek yedirmeyin ve dudağını ısırmaması için takip edin. Tedavi edilen diş ve altındaki kalıcı diş, düzenli kontrollerde röntgenle izlenir. Ağrı geçmezse, diş etinde kabarıklık ya da yüzde şişlik olursa kontrole gelin.
Kimler için uygun?
- Sinire ulaşmış derin çürük
- Tatlı, sıcak ya da soğukla başlayan ve kısa süren ağrı
- Çürük temizlenirken sinirin açığa çıkması
- Travmayla kırılıp siniri açığa çıkan diş
- Kalıcı dişin sürmesine uzun süre olan süt dişi
- Kendiliğinden başlayan, geceleri uyandıran ağrı
- Kökü erimiş, düşmeye yakın süt dişi (çekim daha uygun olabilir)
- Kök bölgesinde yaygın enfeksiyon ya da kemik kaybı
- Restore edilemeyecek kadar yıkılmış diş
- Yüzde şişlik ve ateş (önce enfeksiyonun kontrolü gerekir)
Sağ sütundaki durumlarda sinir tedavisi her zaman mümkün olmayabilir ya da çekim daha doğru bir seçenek olabilir. Bunu muayenede birlikte konuşuruz.
Süt dişinde pulpa kuafajı, amputasyon ve kanal tedavisi
Süt dişinde sinir tedavisinin türü, sinirin ne kadarının etkilendiğine göre seçilir. Amaç, dişi düşme zamanına kadar ağrısız ve enfeksiyonsuz korumaktır.
| Ölçüt | Pulpa kuafajı | Amputasyon (pulpotomi) | Kanal tedavisi (pulpektomi) |
|---|---|---|---|
| Ne zaman | Sinir çok küçük bir noktada açığa çıkmış, sağlıklı | Taçtaki sinir etkilenmiş, kökteki sağlıklı | Kökteki sinir de iltihaplı ya da enfekte |
| Ne yapılır | Açığa çıkan sinirin üzerine koruyucu madde konur | Taçtaki sinir alınır, kökteki sinir korunur | Kök kanalları temizlenir ve eriyebilen maddeyle doldurulur |
| Sinirin korunan kısmı | Tamamı | Kök kısmı | Hiçbiri |
| Sonrasında | Dolgu | Dolgu ya da çelik kron | Dolgu ya da çelik kron |
- Ne zaman
- Sinir çok küçük bir noktada açığa çıkmış, sağlıklı
- Ne yapılır
- Açığa çıkan sinirin üzerine koruyucu madde konur
- Sinirin korunan kısmı
- Tamamı
- Sonrasında
- Dolgu
- Ne zaman
- Taçtaki sinir etkilenmiş, kökteki sağlıklı
- Ne yapılır
- Taçtaki sinir alınır, kökteki sinir korunur
- Sinirin korunan kısmı
- Kök kısmı
- Sonrasında
- Dolgu ya da çelik kron
- Ne zaman
- Kökteki sinir de iltihaplı ya da enfekte
- Ne yapılır
- Kök kanalları temizlenir ve eriyebilen maddeyle doldurulur
- Sinirin korunan kısmı
- Hiçbiri
- Sonrasında
- Dolgu ya da çelik kron
Tedaviden sonra neler olur
- İlk saatler
- Uyuşukluk geçene kadar yemek yedirmeyin. Çocuklar uyuşuk dudağını ve yanağını ısırabilir, takip edin.
- İlk günler
- Birkaç gün ısırırken hafif hassasiyet olabilir. Gerekirse çocuğunuzun yaşına ve kilosuna uygun ağrı kesiciyi kullanım talimatına göre verebilirsiniz.
- Geçici dolgu konduysa o tarafla sert şeyler çiğnetmeyin ve sonraki randevuyu geciktirmeyin.
- Uzun vadede
- Tedavi edilen diş ve altındaki kalıcı diş kontrollerde röntgenle izlenir.
- Çelik kron takıldıysa yapışkan şekerlerden kaçının. Kron, süt dişiyle birlikte düşer.
- Ne zaman aramalısınız
- Ağrı geçmezse ya da artarsa, diş etinde kabarıklık, yüzde şişlik ya da ateş olursa bizi arayın.
Kendi tedavinize özel talimatı hekiminiz verir; bu liste genel bilgilendirmedir.
Sık sorulan sorular
Süt dişine kanal tedavisi yapılır mı?
Amputasyon ile kanal tedavisi arasındaki fark nedir?
Çelik kron neden takılır?
Süt dişi zaten düşecek, çekilse olmaz mı?
Çocuklarda kanal tedavisi ağrılı mı?
Genç kalıcı dişte kanal tedavisi farklı mı?
Sağlık Rehberi'nden
TümüKaynaklar
- [1] Smaïl-Faugeron V, Glenny AM, Courson F, Durieux P, Muller-Bolla M, Fron Chabouis H. Pulp treatment for extensive decay in primary teeth. Cochrane Database Syst Rev. 2018;5(5):CD003220. doi.org/10.1002/14651858.CD003220.pub3
- [2] World Health Organization. Global oral health status report: towards universal health coverage for oral health by 2030. Geneva: WHO; 2022. www.who.int/publications/i/item/9789240061484
Randevu
Muayene randevusu alın
Formu doldurun ya da WhatsApp'tan yazın; aynı iş günü içinde dönüş yapılır. Tedavi kararı muayene sonrasında verilir.
