Araştırmalar ne diyor
- %84,6 176 kompozit uygulamasının 5 yıl boyunca hiç sorun çıkarmadan ağızda kalma oranı. Hiçbiri tamamen kaybedilmedi Kaynak [1]
- %93 Ortodonti sonrası aralıkları kapatan 147 kompozit uygulamasının 4 yıllık sağkalımı (Türkiye) Kaynak [3]
- %17,3 10 yıllık takipte onarıldıktan sonra yerinde kalmaya devam eden laminaların oranı Kaynak [4]
- 4 kat Kompozit laminanın 10 yılda yenilenme riski, porselen laminaya göre Kaynak [4]
Literatür özetidir; kişisel sonucu göstermez, muayenede değerlendirilir.
Tedavi nasıl ilerler
- 01 Muayene ve plan
Dişlerin durumu, kapanış ve diş sıkma incelenir. Hangi dişte ne kadar ekleme yapılacağı ve hedeflenen şekil birlikte belirlenir.
- 02 Renk seçimi
Kompozit tonu doğal dişinizin rengine göre seçilir. Beyazlatma planlanıyorsa önce o yapılır.
- 03 Yüzey hazırlığı
Diş kesilmez. Mine yüzeyi asitle hafifçe pürüzlendirilir ve bağlayıcı (bonding ajanı) sürülür.
- 04 Katman katman şekillendirme
Kompozit ince katmanlar halinde uygulanır, her katman ışıkla sertleştirilir. Şekil ve boy ağızda, aynada sizinle birlikte kontrol edilir.
- 05 Bitirme ve cila
Kapanış kontrol edilir, kenarlar düzeltilir ve yüzey doğal diş parlaklığına gelene kadar cilalanır.
Tedavi hakkında
Kompozit lamina nedir
Kompozit lamina, diş renginde kompozit dolgu malzemesinin dişin ön yüzüne katman katman uygulanıp ağızda şekillendirildiği estetik düzeltmedir. Bonding aynı yöntemin küçük kırık, çentik ve aralıkları kapatmak için kullanılan adıdır. Halk arasında kompozit veneer ya da diş yapıştırma da denir.
Porselen laminadan farkı, laboratuvar aşaması olmamasıdır. Malzeme dişin üzerine doğrudan eklenir, ışıkla sertleştirilir ve aynı seansta cilalanır. Diş çoğu zaman kesilmez. Bu yüzden dişin şekli, boyu ve aralıkları diş dokusu kaybı olmadan değiştirilebilir [1].
Kullanılan malzeme ön dişlerdeki estetik dolgularla aynı ailedendir. Fark, burada amacın bir çürüğü onarmak değil dişin görünümünü değiştirmek olmasıdır.
Kompozit lamina ile neler düzeltilir
Kompozit lamina en çok üç durumda işe yarar. Her birinde sonuç, dişin sağlam olmasına ve eklenen malzemenin miktarına bağlıdır.
Dişlerin yan kenarlarına ekleme yapılarak aralık kapatılır. Ortodonti sonrası 147 uygulamada 4 yıllık sağkalım yaklaşık %93'tü [3].
Kenara ve ön yüze ekleme yapılarak diş uzatılır ya da şekli düzeltilir. 176 uygulamanın %84,6'sı 5 yıl hiç sorun çıkarmadı [1].
Ön dişteki küçük kırıklar aynı seansta tamamlanır. Kırık büyükse ya da diş zayıfsa kaplama gerekebilir.
Hafif renk farkları ve lekeler de kompozitle örtülebilir. Ancak dişlerin tamamı koyuysa önce diş beyazlatma denenir, çünkü beyazlatma kompozitin rengini açmaz. Kompozit, beyazlatmadan sonra ulaşılan yeni renge göre seçilir.
Kompozit lamina nasıl yapılır
Önce dişler, kapanış ve diş sıkma alışkanlığı incelenir. Hangi dişe ne kadar ekleme yapılacağı ve hedeflenen şekil birlikte belirlenir. Renk, doğal dişinizin tonuna göre seçilir.
Diş kesilmez. Mine yüzeyi asitle hafifçe pürüzlendirilir ve bağlayıcı sürülür. Kompozit ince katmanlar halinde uygulanır, her katman ışıkla sertleştirilir. Şekil ve boy ağızda, aynada sizinle birlikte kontrol edilir. Son olarak kapanış ayarlanır ve yüzey doğal diş parlaklığına gelene kadar cilalanır.
Çoğu zaman tek seansta biter. Çok sayıda dişte çalışılacaksa işlem iki seansa yayılabilir. Diş kesilmediği için çoğu zaman uyuşturma gerekmez. Ön dişlerin tamamının yeniden şekillendirileceği planlar gülüş tasarımı yaklaşımıyla yapılır.
Kompozit lamina ne kadar dayanır
Kompozit lamina porselen laminadan daha kısa ömürlüdür. 1459 laminanın 10 yıla kadar izlendiği bir çalışmada kompozit laminaların yenilenme riski porselenin yaklaşık 4 katıydı [4]:
Grafikteki fark, iki malzemenin nasıl eskidiğini gösterir. Kompozitte sorunlar çoğu zaman küçük kırık, kenar renklenmesi ve parlaklık kaybıdır. 327 uygulamanın incelendiği bir çalışmada da sorunların çoğu küçük kompozit kırıklarıydı ve 5 yıllık sağkalım %79,2 olarak tahmin edildi [2].
Kısa vadede fark küçüktür. Diş aralıklarının kapatıldığı randomize bir çalışmada 2 yılın sonunda kompozit laminaların sağkalımı %93,4, porselen laminaların %95’ti ve fark anlamlı değildi [5]. Fark yıllar içinde açılır.
Onarılabilmesi neden önemli
Kompozitin en büyük avantajı ağızda onarılabilmesidir. Porselen lamina kırılırsa genellikle yenisi yapılır. Kompozit lamina kırılırsa çoğu zaman yalnız kırılan parça tamamlanır.
176 uygulamanın izlendiği çalışmada 5 yılda sorun çıkan uygulamaların hepsi onarıldı ve hiçbiri tamamen kaybedilmedi. Onarımlar sayıldığında dişlerin tamamı işlevini korudu [1]. 10 yıllık çalışmada da laminaların %17,3’ü onarıldıktan sonra yerinde kalmaya devam etti [4].
Bu yüzden kompozit laminayı tek seferlik bir işlem değil, bakımı olan bir uygulama olarak düşünmek gerekir. Altı ayda bir yapılan kontrol ve cila hem renklenmeyi hem küçük kırıkları erken yakalar.
Kompozit lamina kimler için uygun değil
Ağır diş sıkma kompozit laminayı da porselen laminayı da kırabilir. Diş sıkıyorsanız gece plağı kullanmanız gerekir. Belirgin çapraşıklıkta ya da büyük aralıklarda dişlere malzeme eklemek yerine önce şeffaf plak ya da ortodonti öneririz, çünkü eklenen malzeme fazlalaştıkça dişler doğal oranından uzaklaşır.
Büyük kırığı olan, madde kaybı fazla ya da kanal tedavili zayıf dişlerde kompozit yeterli destek bulamayabilir. Bu dişlerde porselen lamina ya da kaplama daha doğru seçenek olabilir. Renk değişmeyen ve daha uzun ömürlü bir sonuç istiyorsanız muayenede porselen laminayı da birlikte değerlendiririz.
Kimler için uygun?
- Ön dişler arasında küçük ya da orta aralıklar (diastema)
- Ön dişlerde küçük kırık ve çentikler
- Kısa, küçük ya da asimetrik görünen dişlerin şekil ve boy düzeltmesi
- Ortodonti sonrası kalan aralıklar ve diş boyu farkları
- Dişinin kesilmesini istemeyenler
- Porselen lamina öncesi yeni şekli denemek isteyenler
- Ağır diş sıkma ve gıcırdatma (bruksizm)
- Belirgin çapraşıklık ya da kapanış bozukluğu (önce ortodonti gerekebilir)
- Büyük kırık, madde kaybı fazla ya da kanal tedavili zayıf dişler
- Çok koyu renkli dişler
- Çok çay, kahve ya da sigara tüketimi (renklenme daha hızlı olur)
- Tedavi edilmemiş çürük ya da diş eti hastalığı
Sağ sütundaki durumlarda kompozit lamina her zaman yapılamaz demek değildir. Çoğu zaman gece plağı, önce ortodonti ya da bazı dişlerde porselen lamina veya kaplama gibi bir plan değişikliği gerekir.
Kompozit lamina, porselen lamina ve beyazlatma
Üç yöntem de gülüşü değiştirir, ama düzelttikleri sorun, dişe dokunma miktarı ve ömürleri farklıdır.
| Ölçüt | Kompozit lamina | Porselen lamina | Diş beyazlatma |
|---|---|---|---|
| Ne düzeltir | Aralık, küçük kırık, şekil, boy ve hafif renk farkı | Renk, şekil, boy, aralık ve hafif çapraşıklık | Yalnızca renk |
| Dişe dokunma | Çoğu zaman kesim yok | Ön yüzden ince bir tabaka, bazen kesim yok | Kesim yok |
| Seans | Çoğu zaman tek seans | 2-3 seans, 5-10 gün | Klinikte tek seans ya da evde 1-2 hafta |
| Renk | Zamanla renk değiştirebilir, cilayla yenilenir | Değişmez, leke tutmaz | Zamanla bir miktar geri döner |
| Kırılırsa | Çoğu zaman ağızda onarılır | Genellikle yenisi yapılır | Uygulanmaz |
- Ne düzeltir
- Aralık, küçük kırık, şekil, boy ve hafif renk farkı
- Dişe dokunma
- Çoğu zaman kesim yok
- Seans
- Çoğu zaman tek seans
- Renk
- Zamanla renk değiştirebilir, cilayla yenilenir
- Kırılırsa
- Çoğu zaman ağızda onarılır
- Ne düzeltir
- Renk, şekil, boy, aralık ve hafif çapraşıklık
- Dişe dokunma
- Ön yüzden ince bir tabaka, bazen kesim yok
- Seans
- 2-3 seans, 5-10 gün
- Renk
- Değişmez, leke tutmaz
- Kırılırsa
- Genellikle yenisi yapılır
- Ne düzeltir
- Yalnızca renk
- Dişe dokunma
- Kesim yok
- Seans
- Klinikte tek seans ya da evde 1-2 hafta
- Renk
- Zamanla bir miktar geri döner
- Kırılırsa
- Uygulanmaz
- Kompozit lamina %93,4
- Porselen lamina (e-max) %95
Çubuklar %80 değerinden başlar. 28 hastada 120 lamina, randomize klinik çalışma. 2 yılda iki grup arasında anlamlı fark bulunmadı. Uzun vadede porselen daha dayanıklıdır. [5]
Tedaviden sonra neler olur
- İlk günler
- Kompozit ışıkla sertleştiği için yemek yemek için beklemeniz gerekmez.
- İlk günlerde çay, kahve ve kırmızı şarap gibi koyu renkli içecekleri azaltın.
- Kapanışta yükseklik ya da dilinizi rahatsız eden pürüzlü bir kenar hissederseniz bizi arayın, birkaç dakikada düzeltilir.
- Günlük bakım
- Günde iki kez fırçalayın, diş ipi ya da arayüz fırçası kullanın.
- Kalem, buz, çekirdek ya da kabuklu yemiş gibi sert şeyleri ön dişlerinizle ısırmayın, paket açmayın.
- Diş sıkıyorsanız gece plağı kullanın.
- Uzun vadede
- Altı ayda bir kontrol ve cila yaptırın. Cila yüzey lekelerini giderir ve parlaklığı geri getirir.
- Renk ya da aşınma belirginleşirse yüzey tazelenebilir ya da kompozit yenilenebilir.
- Ne zaman aramalısınız
- Kırık, çatlak, keskin kenar ya da kapanışta takılma olursa kontrolü beklemeden bizi arayın. Küçük kırıklar çoğu zaman aynı gün onarılır.
Kendi tedavinize özel talimatı hekiminiz verir; bu liste genel bilgilendirmedir.
Videolar
Sık sorulan sorular
Kompozit lamina nedir?
Kompozit lamina ne kadar dayanır?
Kompozit lamina için diş kesilir mi?
Kırık ön diş bonding ile onarılır mı?
Porselen laminaya göre avantajı nedir?
Kompozit lamina renk değiştirir mi?
Kompozit lamina kırılırsa ne olur?
Diş aralığı kompozitle kapatılır mı?
Kompozit lamina yapılırken acı olur mu?
Kompozit lamina sonradan porselene çevrilebilir mi?
Kaynaklar
- [1] Frese C, Schiller P, Staehle HJ, Wolff D. Recontouring teeth and closing diastemas with direct composite buildups: a 5-year follow-up. J Dent. 2013;41(11):979-985. doi.org/10.1016/j.jdent.2013.08.009
- [2] Wolff D, Kraus T, Schach C, Pritsch M, Mente J, Staehle HJ, Ding P. Recontouring teeth and closing diastemas with direct composite buildups: a clinical evaluation of survival and quality parameters. J Dent. 2010;38(12):1001-1009. doi.org/10.1016/j.jdent.2010.08.017
- [3] Demirci M, Tuncer S, Öztaş E, Tekçe N, Uysal Ö. A 4-year clinical evaluation of direct composite build-ups for space closure after orthodontic treatment. Clin Oral Investig. 2015;19(9):2187-2199. doi.org/10.1007/s00784-015-1458-8
- [4] Mazzetti T, Collares K, Rodolfo B, da Rosa Rodolpho PA, van de Sande FH, Cenci MS. 10-year practice-based evaluation of ceramic and direct composite veneers. Dent Mater. 2022;38(5):898-906. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35379471
- [5] Elkaffas AA, Alshehri A, Alqahtani AR, Abuelqomsan MA, Deeban YAM, Albaijan RS, Alanazi KK, Almudahi AF. Randomized clinical trial on direct composite and indirect ceramic laminate veneers in multiple diastema closure cases: two-year follow-up. Materials (Basel). 2024;17(14):3514. doi.org/10.3390/ma17143514
Randevu
Muayene randevusu alın
Formu doldurun ya da WhatsApp'tan yazın; aynı iş günü içinde dönüş yapılır. Tedavi kararı muayene sonrasında verilir.
